Kijkje achter de schermen
“Het is een tijd van rampspoed, moeit’ en zorgen”
Vrijdagmiddag drie uur op het Greijdanus Zwolle: hier en daar wordt nog lesgegeven, een enkele leerling zit nog achter de computer en werkt aan een opdracht die deze week écht af moet, de meeste werkruimtes zijn verlaten. Menigeen spoedt zich naar de vrijdagmiddagborrel in de personeelsruimte. Kortom: de week nadert zijn eind, tijd om het werk te laten rusten. Hoe groot is het contrast wanneer je de A0-vleugel betreedt! Er heerst bedrijvigheid in het handvaardigheidlokaal: leerlingen lopen met enorme brokken piepschuim te sjouwen, er wordt kwistig rondgezwaaid met de verfkwast, ontwerptekeningen van een pittoresk uitziend stadje liggen op tafel. Docent Sjoukje Bouma leidt een en ander in goede banen. Uit het dramalokaal klinken pianoklanken en gezang. Leerlingen zingen uit volle borst een vrolijk klinkend lied; “Dat kan nóg beter!” roept Adriaan Koops, muziekdocent. Even later spelen kleine groepjes scholieren op verschillende plekken in de lesvleugel een scene uit een toneelstuk. Hans Das, Allard Vogelzang en Kees Smits geven hier en daar aanwijzingen. De Grote Avond is in aantocht!
Het stuk, waarmee het Greijdanus Zwolle dit jaar de planken betreedt, heet ‘Zeeslag’. Het is geschreven door Hans en Marchelle Das en Allard Vogelzang. Hans en Allard nemen ook de eindregie voor hun rekening.
De regisseur aan het woord
“Het schrijven van een toneelstuk begint met de thema’s die we bij de kop willen pakken”, aldus Hans Das. Hij ziet een toneelstuk als een drager van ideeën. Zeeslag is een toneelstuk dat actuele thema’s aansnijdt: vreemdelingenhaat, populisme, egoïsme, agressie, milieuvervuiling en natuurlijk liefde. Verschillen tussen bevolkingslagen worden uitvergroot. “Een goed stuk heeft twee lagen: een verhaallaag en een diepere laag. De verhaallaag zorgt ervoor dat iedereen in het theater een leuke avond kan hebben, de diepere laag stemt tot nadenken, die neem je mee naar huis, daar praat je over na.” Verder is het volgens hem belangrijk dat de thema’s het schoolleven raken, de onderwerpen moeten herkenbaar zijn voor leerlingen.
Het schrijven van een toneelstuk is een intensief proces: per bedrijf wordt er gekeken wat erin moet gebeuren. Het opbouwen van spanning is natuurlijk erg belangrijk. Vervolgens gaat een ieder met zijn deel aan het werk. “Soms schrijf je alleen, soms komt er al pratend iets tot stand, soms is bedrijf vier al klaar en staat bedrijf twee nog in de steigers.” Belangrijk in het proces zijn de meelezers, die het stuk van commentaar voorzien. Dit jaar bestond de groep meelezers voornamelijk uit leerlingen.
Op de repetities op vrijdagmiddag wordt per bedrijf geoefend. “Soms maken we een opname van een scene, zodat leerlingen zichzelf kunnen terugzien. Dat kan heel confronterend zijn. “Het is vaak wachten op het moment dat het kwartje valt, dat leerlingen hun personage echt in de vingers krijgen. Als de toneelspelers Odeon binnenkomen, gaat de knop echt om. Als ze het toneel ‘ruiken’, gebeurt er iets met ze.”
De grootste drijfveer voor Hans om aan dit project te werken is dat hij de leerlingen een podium wil geven en hun een ervaring wil meegeven die een leven lang geldig is. “Meedoen aan dit project is een kwestie van discipline: je ervaart als leerling niet alleen de lusten, maar moet ook de lasten dragen. Er gebeurt heel veel tijdens zo’n project: er ontwikkelen zich vriendschappen, er is veel interactie tussen spelers onderling op het podium, leerlingen stijgen soms boven zichzelf uit, maar moeten zich ook in dienst kunnen stellen van de groep, er ontstaan contacten tussen leerlingen van de verschillende afdelingen binnen de school. Cultuur is verbonden met identiteit: wie ben je, wie durf je te zijn? Het is een kwestie van beoordelen en beoordeeld worden.”
Kwaliteit heeft Hans zeer hoog in het vaandel. “Omdat mensen voor een kaartje betalen, scheppen we de verplichting om kwaliteit te leveren. Ik wil mezélf ook blijven uitdagen, niet de makkelijkste weg kiezen, maar steeds nieuwe, creatieve, spannende dingen uitproberen.”
